Kiêng thịt bò vì sợ đau khớp, ăn nhiều nước hầm xương để bổ xương, hạn chế đi bộ vì lo khớp nhanh thoái hóa… Đây là những quan niệm khá phổ biến ở người mắc bệnh thoái hóa khớp. Tuy nhiên, không phải lời khuyên nào được truyền miệng cũng thực sự chính xác.
Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị, chế độ dinh dưỡng hợp lý và vận động phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe xương khớp, kiểm soát cân nặng và cải thiện khả năng vận động.
Dưới đây là 6 câu hỏi thường gặp và những giải đáp giúp người bệnh hiểu đúng hơn về dinh dưỡng, vận động khi bị thoái hóa khớp.
1. Bệnh nhân thoái hóa khớp có nên ăn thịt bò?
Thịt bò là nguồn cung cấp protein, sắt, kẽm và vitamin B12, có vai trò quan trọng đối với sức khỏe cơ bắp và quá trình tạo máu. Tuy nhiên, một số loại thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến sẵn hoặc các món nhiều chất béo, nếu tiêu thụ thường xuyên với lượng lớn có thể không có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Hiện chưa có bằng chứng đủ mạnh cho thấy người bệnh thoái hóa khớp phải kiêng hoàn toàn thịt bò hoặc việc ăn thịt bò trực tiếp làm bệnh nặng hơn.
Lời khuyên: Người bệnh có thể ăn thịt bò với lượng vừa phải, lựa chọn phần thịt nạc, chế biến đơn giản. Nên đa dạng nguồn protein từ cá, thịt gia cầm, trứng, đậu và các loại hạt để bảo đảm cân đối dinh dưỡng.

2. Có nên ăn tôm khi bị thoái hóa khớp?
Quan niệm cho rằng ăn hải sản sẽ khiến xương khớp đau nhức hơn không hoàn toàn chính xác đối với bệnh thoái hóa khớp.
Tôm cung cấp protein, canxi, phốt pho, kẽm và một số vi chất cần thiết cho cơ thể. Đây là thực phẩm có thể bổ sung vào chế độ ăn đa dạng, cân đối của người bệnh.
Tuy nhiên, tôm không phải là thực phẩm có tác dụng điều trị hay phục hồi sụn khớp. Người bệnh cũng cần lưu ý nếu có tiền sử dị ứng hải sản hoặc mắc các bệnh lý khác cần kiểm soát chế độ ăn.
Lời khuyên: Có thể bổ sung tôm, cua, cá vào thực đơn với lượng phù hợp. Nên ưu tiên các cách chế biến như hấp, luộc, nấu canh thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ.

3. Người bị thoái hóa khớp có nên ăn các loại rau họ cải?
Câu trả lời là có. Các loại rau họ cải như cải thìa, cải bắp, cải xoăn, súp lơ xanh, súp lơ trắng… chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Đặc biệt, một số loại rau họ cải chứa Sulforaphane – hợp chất thực vật đang được nghiên cứu về khả năng chống oxy hóa và chống viêm. Tuy nhiên, chưa đủ bằng chứng để khẳng định ăn rau họ cải có thể làm chậm trực tiếp quá trình thoái hóa sụn khớp ở người bệnh.
Lời khuyên: Người bệnh nên tăng cường rau xanh trong bữa ăn hằng ngày, kết hợp đa dạng các loại rau củ và trái cây để bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất cần thiết.

4. Thoái hóa khớp gối có nên đi bộ không?
Nhiều người bệnh vì sợ đau nên hạn chế vận động, thậm chí ngồi hoặc nằm nghỉ trong thời gian dài. Tuy nhiên, ít vận động có thể khiến cơ bắp yếu đi, giảm khả năng nâng đỡ và bảo vệ khớp.
Trên thực tế, vận động phù hợp là một trong những biện pháp quan trọng trong quản lý bệnh thoái hóa khớp. Đi bộ đúng cách giúp duy trì sức mạnh cơ bắp, cải thiện khả năng vận động và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
Lời khuyên khi đi bộ:
Không cố gắng đi bộ khi khớp đang sưng, nóng, đỏ, đau nhiều hoặc có biểu hiện đau cấp tính.
Lựa chọn giày thể thao êm, vừa chân, có khả năng nâng đỡ tốt.
Ưu tiên đi trên địa hình bằng phẳng, tránh leo dốc hoặc vận động quá sức.
Bắt đầu với quãng đường và thời gian ngắn, tăng dần tùy khả năng. Có thể chia nhỏ thời gian đi bộ trong ngày.
Nếu đau tăng kéo dài sau vận động, cần giảm cường độ và trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn.

5. Uống nước hầm xương có giúp "trơn khớp, bổ xương" như lời đồn?
Nhiều người có thói quen thường xuyên ninh xương ống, móng giò để lấy nước dùng vì cho rằng nước hầm chứa nhiều canxi, giúp xương chắc khỏe và khớp vận động trơn tru hơn.
Tuy nhiên, thực tế lượng canxi hòa tan từ xương vào nước hầm thường không đáng kể. Nước hầm xương cũng không có khả năng tái tạo sụn hay phục hồi khớp bị thoái hóa như nhiều người vẫn nghĩ.
Nếu sử dụng thường xuyên các món hầm nhiều mỡ, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn dư thừa năng lượng, người bệnh có nguy cơ tăng cân. Điều này làm tăng áp lực lên các khớp chịu trọng lượng cơ thể, nhất là khớp gối.
Lời khuyên: Có thể sử dụng nước hầm xương để tạo vị ngọt cho món ăn nhưng không nên xem đây là nguồn bổ sung canxi chính. Nên ưu tiên các thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, đậu phụ, cá nhỏ ăn cả xương và các thực phẩm phù hợp khác.

6. Đau khớp gối có cần kiêng đường và đồ ngọt không?
Đường không phải là nguyên nhân trực tiếp gây thoái hóa khớp, nhưng việc tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung từ bánh kẹo, chè, nước ngọt có ga và các loại đồ uống nhiều đường có thể làm tăng tổng năng lượng nạp vào cơ thể, dẫn đến tăng cân.
Trong khi đó, thừa cân, béo phì làm gia tăng áp lực cơ học lên khớp gối, góp phần khiến các triệu chứng đau và hạn chế vận động trở nên nghiêm trọng hơn.
Lời khuyên: Người bệnh nên hạn chế nước ngọt có ga, bánh kẹo và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung. Nếu muốn ăn ngọt, có thể lựa chọn trái cây tươi với lượng phù hợp, đồng thời duy trì chế độ ăn cân đối và kiểm soát cân nặng.

CHỦ ĐỘNG CHĂM SÓC ĐỂ BẢO VỆ SỨC KHỎE XƯƠNG KHỚP
Thoái hóa khớp là bệnh lý mạn tính, cần được quản lý lâu dài. Không có một loại thực phẩm riêng lẻ nào có thể chữa khỏi bệnh hay phục hồi hoàn toàn sụn khớp đã tổn thương.
Để chăm sóc sức khỏe xương khớp hiệu quả, người bệnh cần duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối; kiểm soát cân nặng; vận động thường xuyên, phù hợp với tình trạng sức khỏe và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.
Đặc biệt, không nên tự ý kiêng khem quá mức hoặc áp dụng những phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi có biểu hiện đau tăng, sưng khớp hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
Hiểu đúng về dinh dưỡng, vận động đúng cách chính là những bước thiết thực giúp người bệnh chủ động chăm sóc và duy trì sức khỏe xương khớp mỗi ngày.